کشاورزی و سیستان
امید پودینه کارشناس ارشد کشاورزی 
قالب وبلاگ
لینک دوستان

تریتیکاله

 
تریتیکاله اولین دانه غلات ساخته دست بشر است که در سال ۱۸۷۵ از تلاقی بین گندم و چاودار حاصل شد و از آن زمان به بعد تکامل این محصول مورد علاقه برخی دانشمندان علوم گیاهی گردید .
طبق نظر اولین دانشمندان ، تریتیکاله بایستی ترکیبی از بهترین خصوصیات هر دو والد نظیر کیفیت گندم جهت تهیه فرآورده های غذایی و استقامت چاودار برای سازگاری در خاک های سخت ، تحمل خشکی ، مقاومت در سرما ، مقاومت به بیماری ها و احتیاجات غذایی کم را دارا باشد . ارقام جدید تریتیکاله در دست تحقیقات ، دارای خصوصیات بهترین ارقام گندم نان هستند در حالی که در انواع خاک ها نیز نسبت به بهترین ارقام گندم عملکرد بیشتری نیز دارند .
طبق آمار به دست آمده از FAO در سال ۲۰۰۳ تقریباً ۳ میلیون هکتار تریتیکاله در سراسر جهان کشت شده و اطلاعات کنونی در مرکز تحقیقات بین المللی گندم و ذرت ( CIMMYT ) نشان می دهد تا اواسط دهه ۱۹۷۰ بیش از ۲۰۰ رقم در بیش از ۳۰ کشور جهان معرفی شده است . با این وجود در سال ۲۰۰۲ تقریباً ۸۸ درصد تریتیکاله در اروپا ( آلمان ، لهستان ، فرانسه ) ، ۹ درصد در آسیا ( چین ) و ۳ درصد در اقیانوسیه ( استرالیا ) تولید شده است .
 
  زراعت تریتیکاله :
۱-  تریتیکاله می تواند محصول فوق العاده ای در تناوب با گندم و جو باشد . این محصول به دلیل مقاومت خوبی که در برابر شیوع برخی بیماری ها دارد می تواند در تناوب با غلات در جهت شکستن چرخه بیماری های غلات بسیار خوب عمل کند که نتیجه در بهبود عملکرد دارد .
۲-     مصارف غذایی تریتیکاله شامل نان ، ماکارونی و فرآورده های مالت هستند .
۳-  ارقام زمستانه تریتیکاله به جهت دارا بودن ماده خشک علوفه بیشتر نسبت به ارقام بهاره در حال توسعه است که این ارقام ، مقدار پایداری از ماده خشک برای چرانیدن ، درو ، دو منظوره ( ابتدا چرانیدن یا دروو سپس تولید دانه ) ، سیلو و تولید علوفه در دسترس دارند .
۴-  در کشور های در حال رشد ، به دلیل مصارف متنوع و ظهور خوب آن در شرایط تنش ، نقش خوبی را در اراضی نامناسب ایفا می کند و تحت شرایط خشک ، در مقایسه با جو ، چاودار و گندم به خوبی خود را بروز می دهد .
۵-  برتری عملکرد قابل رقابتی را با سایر محصولات در اراضی دارای تنش های محیطی غیر زنده ای نظیر پستی ، بارش های فرسایش زا ، اسیدیته خاک ، فقدان فسفر ، سمیت یا کمبود عناصر و خاک های کم عمق دارند .
۶-  تریتیکاله تحمل بالایی نسبت به سطوح PH پایین دارد .
۷-  ارقام تریتیکاله در موقعیت هایی که آفات ، بیماری ها و علف های هرز از موانع تنش زا به شمار می روند ظهور خوبی دارند .
۸-  تریتیکاله تحت شرایط تنش غیر زنده اقلیم ( خشکی ، دمای خیلی زیاد و غیره ) و شرایط خاک ( سطوح اسیدیته خیلی زیاد ، شوری ، کمبود یا سمیت عناصر و غیره ) و سایر عوامل محدود کننده تولید در مقایسه با سایر غلات برتری پایداری دانه را نشان داده است .
۹-  در محیط های پر تنش و فقیر از نظر نهاده ها ، تریتیکاله می تواند برای چرانیدن ، تولید دانه و کاه ، نظیر کشت سنتی گندم و جو استفاده شود .
۱۰-  در مجموع در مناطق پرنهاده نظیر زمین های آبی و پرباران ، تریتیکاله می تواند به عنوان محصول علوفه ای یا دو منظوره استفاده شود .
۱۱-  به هر حال همانند سایر محصولات هنوز تلاش های تحقیقات برای سازگاری ژرم پلاسم و تعیین بهترین عملیات مدیریتی برای این مناطق سخت مورد نیاز است .
۱۲- امکان کشت ارقام بهاره آن وجود دارد ولی ارقام تیپ پاییزه به دلیل طول مدت رشد پتانسیل عملکرد بالاتری دارند .
۱۳- تریتیکاله علوفه ای می تواند به صورت تک محصولی ، کشت مخلوط بهاره - پاییزه ، کشت مخلوط با لگوم ، کشت مخلوط با سایر غلات و کشت مخلوط با چاودار تولید شود . مزیت کشت مخلوط توسعه فصل چرای دام و به خصوص در مخلوط با لگوم اصلاح ارزش غذایی علوفه است .
اهمیت تریتیکاله
 انسان :
در غذای انسان دانه و آرد تریتیکاله منبع بسیار خوبی از ویتامین ها و مواد معدنی است . در مجموع محتوای پروتئین تریتیکاله مشابه گندم است در حالیکه مقادیر لیزین آن می تواند افزایش داشته باشد . امروزه تریتیکاله می تواند جایگزین بسیار خوب آرد نرم گندم جهت پخت کلوچه و بیسکویت باشد .
  دام :
به عنوان غذای دام ، دانه تریتیکاله مزایایی آشکار دارد . ترکیبات آمینواسیدی آن می تواند احتیاجات غذایی دام های تک معده ای و طیور را به خوبی تامین نماید . مطالعات نشان داده است که تریتیکاله می تواند جایگزین مناسبی برای ذرت در تغذیه طیور باشد .
کشت مخلوط تریتیکاله بهاره و پاییزه در اقلیم معتدل موجب طولانی شدن فصل چرای دام و تولید علوفه خواهد شد . کشت مخلوط تریتیکاله با سایر غلات موجب تولید علوفه سیلویی با کیفیت بالا ، طولانی شدن دوره برداشت ، کنترل بیماری ها و کاهش ورس خواهد شد . کشت مخلوط یکساله تریتیکاله با چاودار علاوه بر طولانی شدن فصل چرای دام ، موجب تحمل له شدگی و بهبود لایه بندی علوفه برداشت شده در مقایسه با سایر غلات می شود . علوفه تریتیکاله در مخلوط با چاودار ماندگاری بیشتری دارد . کشت بینابینی لگوم با تریتیکاله روشی موثر برای اصلاح کیفیت و ارزش غذایی محصول برای تولید سیلو می باشد که بهترین زمان برداشت در مرحله گلدهی لگوم و نوک زدن خوشه های تریتیکاله است . کشت مخلوط تریتیکاله با نخود زراعی و ماشک بهترین علوفه خشک را تولید می کند .
در برخی کشورها کاه غلات منبع غذایی اصلی برای دام بوده و سال ها توانسته است ارزش غذایی بیشتری نسبت به دانه داشته باشد . در شرایط خشک و نیمه خشک تریتیکاله عملکرد کاه بیشتری نسبت به گندم و جو دارد .
  مقاومت به آفات و بیماری ها :
تریتیکاله نسبت به گندم مقاومت خوبی را نسبت به بیماری ها و آفاتی از قبیل زنگ ها ، لکه برگی ، سیاهک پنهان ، سیاهک آشکار ، سفیدک پودری ، نماتد سیست غلات و مگس هسین دارد . تریتیکاله همچنین مقاومت خوبی به بیماری های ویروسی نظیر کوتولگی زرد جو ، موزائیک رگه ای گندم ، موزائیک نواری جو و موزائیک بروم دارد .
عکس العمل مقاومتی تریتیکاله نسبت به برخی آفات و بیماری ها نظیر شته روسی و پاخوره غلات حد واسط بین گندم و چاودار می باشد .
  زراعت تریتیکاله
تریتیکاله در جاهایی که تحت آبیاری و تغذیه خوب قرار می گیرند عملکرد خوبی نشان می دهد . اگر چه تریتیکاله مشابه گندم و جو در دامنه وسیعی از شرایط محیطی پاسخ می دهد ولی امتیاز عمومی آن تحت شرایط تنش است .
در مناطقی که تنش های غیر زنده نظیر خشکی ، PH خیلی زیاد ، شوری ، کمبود و کمیت عناصر کمیاب غالبیت دارند ، تریتیکاله در مقیسه با سایر غلات زراعی رقابت بسیار خوبی دارد . در مناطق پرنهاده تریتیکاله می تواند به منظور تولید علوفه و یا به صورت دو منظوره کشت شود .
تریتیکاله مشابه سایر غلات زراعی ، بایستی در بستر بذر نرم و در نزدیک رطوبت کشت شود . تریتیکاله دارای بذر بزرگ و جنینی ، قوی است ، تریتیکاله ناشی از توسعه زودهنگام سیستم توده ریشه نسبت به اندام های هوایی ، گیاه گونه ای خیلی نیرومند و رقابت آمیزی در طول فصل رشد در مناطق سازگار تولید خود می باشد .
اغلب تکنیک های زراعی مورد استفاده در گندم نظیر کوددهی ، آماده سازی بستر بذر ، عمق کاشت و روشهای کاشت مورد استفاده در گندم برای تریتیکاله نیز قابل استفاده است .
استفاده از خاک کمتر به هم خورده ( کم خاک ورزی ) برای ارقام پاییزه و بهاره تریتیکاله سودمند است و موجب برجاماندن بقایای کاه محصول زراعی ، کاهش فرسایش ، افزایش فعالیت میکروبی خاک ، بهبود خاک زراعی ، حفظ حاصلخیزی خاک و کاهش مصرف سوخت های گران قیمت جهت سوزاندن بقایا می شود .


 

 


برچسب‌ها: کشاورزی, گندم, کشاورزی ارگانیک, تریتیکاله, کشاورزی پایدار
[ شنبه چهاردهم شهریور ۱۳۹۴ ] [ 8:40 ] [ امیدپودینه ]

English name: Wheat

Scientific name: Triticum aestivum

Family: Graminae

 

معرفي :

            گندم يكي از قديمي ترين و پر ارزش ترين گياهان روي زمين است كه بيش از هر محصول ديگري در دنيا كشت مي‌شود و بيش از هر محصول ديگري تأمين كالري نموده و بيشترين پروتئين را در جيرة غذايي انسان عرضه مي‌كند.

            بررسي هاي علمي نشان مي‌دهد كشت گندم از حدود 3000 سال قبل از ميلاد مسيح يعني حدود 5000 سال پيش در مصر رواج داشته است ، طبق مدارك موجود يكي از نباتاتي كه در دنيا كشت مي‌شده گندم مي‌باشد و موطن اصلي گندم آسياي مركزي است.

            منطقه ي پيداش آن ابتدا در سوريه و فلسطين بوده و از آنجا به مصر و بين النحرين و سپس به ايران آمده و بعداً از طريق ايران به هندوستان ، چين و روسيه و بالاخره به اروپا رفته و سپس به ساير نقاط دنيا انتقال يافته است . درايران كار اصلاح و هيبريداسيون گندم از سال 1309 در كرج و ورامين شــروع و اولين هيبريد بين دو رقــم به نام « عطايي » و « شاه پسند » براي تهيه ي گندم « شاه پسند زودرس » انجام گرديد.

 

گياه شناسي :

            گندم گياهي تك لپه از تيره غلات (Graminae ) و در زير تيره گندميان (Triticeae)  قرار دارد. گندم  از جنس Triticum و يكساله مي‌باشد و از نظر كروموزومي به سه دسته : ديپلوئيد ، تتراپلوئيد و هگزاپلوئيد تقسيم مي‌شود و گندم ديپلوئيد در هر سنبليچه ي خوشه فقط يك دانه وجود دارد و به آنها گندمهاي تك  دانه مي‌گويند. گندم هاي تتراپلوئيد زراعي در سطح وسيعي در مصر به عنوان گندم نان كشت مي‌شود و گندم دورم كه بيشتر براي تهيه ي ماكاروني ، شيريني پزي و مصارف صنعتي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. از دسته گندم هاي تتراپلوئيد باشند. مهمترين گندمهاي هگزاپلوئيد ، گندم نان بوده و گونه ي غالب تجارتي دنيا محسوب مي‌شود.

 گل آذين گندم سنبله مركب است ، هر سنبله (Spike ) از چند سنبلچه يا سنبله فرعي (Spikelet) تشكيل شده كه در روي محور اصلي گل آذين (Rachis) قرار گرفته است. گل ها نيز بر روي محورهاي فرعي (Rachilla) قرار مي‌گيرند.

  معمولاً سنبلچه هاي وسطي زودتر گل مي‌دهند. هر گل گندم داراي تخمدان منفردي است كه در قســمــت فــوقاني آن دوميله كوتاه به نام خامه (Style) و در روي هر ميله يك عضو پرمانند به نام كلاله (Stigma ) قرار گرفته است. از قاعده تخمدان سه پرچم (Anther) يا عضو نر خارج مي‌شود، تخمدان به وسيله پوشينه هاي گلوم ، لما و پالئا محافظت مي‌شود.

 

 

برگ :

          برگ گندم شامل دو قسمت : غلاف و پهنك مي‌باشد . غلاف ، ساقه را در بر گرفته و طول هر غلاف از گره تحتاني تا گره فوقاني امتداد دارد. در انتهاي فوقاني غلاف كه به قاعده ي برگ منتهي مي‌شود ، عضاء ظريفي به نام زبانك (Ligule) ديده مي‌شود. ليگول گندم بي رنگ و با كرك هاي ظريفي پوشيده شده است. دو زائده ي گوشواره مانند و خميده نيز وجود دارد كه به طرفين قاعده ي پهناي هر برگ متصل بوده و گوشوارك نام دارد.

 

ساقه :

          در اصطلاح دهقاني ايران « كلش » نام دارد ، ساده ، ماشوره اي ( ني نما) ، بدون انشعاب روي ساقه گره هايي وجود دارد و در كنار هر گره يك برگ وجود دارد.

 

اهميت كشت گندم « محصول توليدي و موارد مصرف »

            220 ميليون هكتار از زمين هاي كشاورزي دنيا به منظور توليد دانه براي تهيه ي نان ، خوراك انسان، تغذيه ي حيوانات و همچنين مصارف صنعتي ، كشت مي‌شود. سطح زير كشت گندم در ايران حدود 2/6 ميليون هكتار است. كه از اين سطح حدود 2 ميليون هكتار آبي و حدود 2/4 ميليون هكتار ديم مي‌باشد ، گندم از جمله غلات زمستاني است كه جايگاه مهمي را از نظر تغذيه در دنيا داراست. در تركيب دانه ي گندم 14-10 درصد پروتئين ، 2درصد روغن ، 75-70 درصد كربوهيدرات ، 2 درصد فيبر ، 4/0 درصد پتاسيم وجود دارد. از ويژگي هاي مهم گندم در ميان غلات ، تغذيه ي بشر از آن به عنوان قوت غالب مي‌باشد .

            گندم به دلايل ذيل در زندگي بشر اهميت دارد :

  • ارزش غذايي بالا
  • متناسب بودن با دستگاه گوارش
  • عملكرد بالاي اين محصول
  • امكان كشت آن در شرايط آب و هوايي متنوع
  • بالابودن عمر نگه داري و انبار داري
  • تنوع واريته هاي آن
  • مرغوبيت فرآورده هاي آن

 

 

خاكهاي مناسب براي كشت گندم :

            در تعيين نوع خاك جهت كاشت گندم بايستي در درجة اول محيط را در نظر گرفت زيرا در نقاط مرطوب جنس زمين نسبت به نقاط خشك فرق مي‌كند. در اين صورت زمين بايد شني و يا شن و هوموسي باشد. هر گاه در مناطق مرطوب زمين رسي باشد ، چون قابليت نفوذ خاك كم است ، زمين به تدريج در اثر آبياري و جذب رطوبت باران تبديل به باتلاق خواهد شد ، ليكن در مناطق خشك براي كشت و توليد گندم بايد اين گياه را در زمين هاي سنگين رسي و رسي هوموسي كشت نمود.

            بطور كلي گندم نباتي است كه كشت آن در هر خاكي امكان پذير است. مشروط بر آنكه خاك شور و باتلاقي نباشد. زيرا در اين حالت امكان رشد گياه و برداشت محصول وجود ندارد. خاكهاي خيلي قوي از نظر هوموس ، باتهويه ي كافي و مواد غذايي كامل براي كشت گندم بسيار مناسبند. در خاكهاي خيلي سنگين و رسي ، جوانه زدن خيلي دير انجام مي‌شود و به علت آنكه در زمستان و بهار رطوبت را به مقدار زياد و به مدت طولاني در خود نگهداري مي‌نمايد. احتمال از بين رفتن بذر و يا گياه جوان وجود دارد در خاكهاي آهكي خطر يخبندان زمستان در مناطق معتدل و سرد زياد است . همچنين خاكهايي كه سطح آنها در اثر كار ادوات كشاورزي بالا آمده و پوك شده باشند. براي كشت گندم مناسب نيستند ، بنابراين گندم بايد در خاكهايي كشت گردد كه كاملاً نشست كرده و خاك زياد نرم و پودر نباشد.

       بهترين و مناسب ترين خاك براي گندم ، خاكهاي ليموني رسي و ليموني شني كه از رسوب رودخانه ها تشكيل شده اند و يا خاكهاي رسي و سيليسي ، با عمق كافي و مواد غذايي كافي مي‌باشند. همچنين زمين هاي شني هوموسي و خاكهاي هوموسي و در نقاطي كه زمين هاي شني رسي و يا رسي شني ، رسي آهكي و آهكي شني باشند كشت گندم امكان پذير بوده و PH مناسب براي رشد خوب اين گياه حدود 7 مي‌باشد .

 

 

 

ارقام گندم و نيازهاي آب و هوائي

            گندم در طيف وسيعي از شرايط آب و هوائي كشت مي‌گردد (اقليم گرم و خشك ، اقليم معتدل و اقليم سرد) بنابراين در هر اقليم ارقام سازگار با شرايط آب و هوائي موردنياز مي‌باشد . گندم از نظر تأمين آب موردنياز به طريق بارندگي و با آب آبياري به دو دسته گندم آبي و ديم تقسيم مي‌شود كه براي هر دسته ارقام متفاوتي كشت مي‌گردد.

 

گندم آبي در اقليم گرم :

  اين شرايط شامل استانهاي سيستان و بلوچستان ، هرمزگان ، بوشهر ، خوزستان ، ايلام و قسمت هايي از استانهاي يزد ، كرمان ، فارس ، خراسان و اصفهان و ساير استانهاي كشور مي‌باشد . اقليم گرم استان اصفهان شامل شهرستانهاي اردستان ، نائين ، نطنز ، كاشان و آران و بيدگل مي‌باشد . د رحال حاضر به ترتيب ارقام كوير ، روشن ، قدس ، مهدوي ، بك كراس روشن ، M-73-18 پيشتاز سطح زير كشت گندم شهرستانهاي مناطق گرم را تشكيل مي‌دهد. اميد است با تلاش محققين استان  هر چه سريعتر تعدادي ارقام پرپتانسيل و مقاوم به گرما و خشكي جهت كشت دراين مناطق معرفي گردد.

 

گندم آبي در اقليم معتدل :

            اين مناطق به دليل برخورداري از درجه حرارت هاي مناسب ، عدم بروز سرماي شديد و طويل المدت در پائيز و زمستان ، براي رشد گندم مناطق مستعدي محسوب مي‌شوند و همواره بالاترين عملكردها مربوط به اين اقليم بوده است كه عموماً شامل استانهاي تهران ، اصفهان ، قزوين ، قم ، مركزي ، يزد و بخشهائي از استان فارس ، لرستان ، كرمانشاه ، كرمان، خراسان مي‌باشد . شهرستان اصفهان  ، برخواروميمه، شهرضا ، دهاقان ، مباركه ، زرين شهر ، فلاورجان ، نجف آباد ، خميني شهر و بخش هائي از شهرستان تيران و كرون و گلپايگان در اقليم معتدل قرار دارند. در اين اقليم شرايط آب و هوائي معتدل در طول سال و زمستان سرد و معتدل و تابستان هاي نسبتاً گرم وجود دارد. ارقام كشت شده در اقليم معتدل استان اصفهان شامل ارقام 18-73M ، بك كراس روشن ، مهدوي ، روشن ، قدس ، پيشتاز و شيراز مي‌باشد .

 

گندم آبي در اقليم سرد :

            اين مناطق با ارتفاعي بيش از يك هزار متر از سطح دريا داراي زمستانهاي نسبتاً سرد و طولاني مي‌باشند. سرماي شديد زمستان دراغلب سال ها و سرماي ديررس بهاره در بعضي مواقع يكي از عوامل محدود كننده توليد گندم اين مناطق است. مناطق سردسير به علت طولاني بودن دوره رشد در صورت كشت ارقام با تيپ رشد زمستانه و يا بينابين پتانسيل و مناسب كه داراي خصوصيات مطلوب زراعي باشند مي‌توانند بالاترين عملكرد و ميزان توليد در واحد سطح را دارا باشند. اقليم سرد استان اصفهان شامل شهرستان هاي فريدن ، فريدونشهر ، خوانسار ، سميرم ، چادگان و بخش هايي از شهرستان تيران و كرون ، نجف آباد مي‌باشد .

 

گندم ديم – اقليم سرد :

            اين اقليم شامل استانهاي آذربايجان شرقي – آذربايجان غربي – كردستان  - زنجان – اردبيل و قسمت هائي از استانهاي قزوين – چهارمحال و بختياري ، اصفهان – فارس و ... مي‌باشد .

            بطور كلي در مناطقي كه ميزان بارندگي از 350 ميليمتر كمتر باشد گندم بايد آبياري گردد. لذا در مناطق ديمكاري بايستي حداقل 350 ميليمتر بارندگي با پراكنش مناسب وجود داشته باشد. شهرستان سميرم ، فريدن ، فريدونشهر ، چادگان از شهرستان هاي منطقه سرد مي‌باشد كه كشت گندم ديم در آنها وجود دارد. به طور كلي با توجه به شرايط بارندگي ، كشت گندم ديم در اقليم گرم و معتدل استان وجود ندارد. و ساليانه سطحي حدود 17 هزار تا 22 هزار هكتار و با توجه به ميزان بارندگي كشت گندم ديم استان انجام مي‌گردد. ارقام مورد كشت در استان شامل رقم هاي سرداري ، آذر  اسيد و درصد كمي ارقام بومي مي‌باشد .

            اگر چه كشت گندم ديم در بسياري از مناطق با بارندگي كمتر از 350 ميليمتر انجام مي‌گيرد ليكن عملكرد گندم ديم اين مناطق پائين  مي‌باشد.

گندم معمولي (گندم نان)

گندم تك دانه

گندم دو دانه

گندم لهستاني

گندم خوشه گرد – گندم كروي

گندم اهلي كه در غالب نقاط كشور ديده مي‌شود

گندم سخت

گندم كمرپهن

گندم خوشه متراكم

گندم مرغي

گندم ايران (بارشيك در روي گلوم)

گندم هرمي

گندم شرق – گندم شتردندان

گندم بدون رشيك

گندم  رشيك بلند

گندم بارشيك مجعد

Tritcum  Vuigaoe

Triticum Monococcum

Triticum Dicoccum

Triticum  Polonicum

Triticum Spherococcum

Triticum Sativum

Triticum Durum

Triticum Tyrgidum

Triticum Compacyum

Triticum Repens

Triticum pyramidalis

Triticum orientalis

Triticum Muticum

Triticum Aristatum

Triticum inplatum

  

برگ :

            برگ شامل دو قسمت غلاف و پهنك مي‌باشد. غلاف ساقه را دربرگرفته و طول هر غلاف از گره تحتاني تا گره فوقاني امتداد دارد. در انتهاي فوقاني غلاف كه به قاعده برگ منتهي مي‌شود عشاء ظريف و راستي به نام زبانك (Ligule) ديده مي‌شود. ليگول گندم بي رنگ و با كرك هاي ظريفي پوشيده شده است.

            دو زائده گوشواره مانند و خميده نيز وجود دارد كه به طرفين قاعده پهناي هر برگ متصل بوده و گوشوارك نام دارد.

 

ساقه :

در اصطلاح دهقاني ايران كلش نام دارد ، ساده ، ماشوره اي ( ني نما) ، لاية انشعاب روي ساقه گره هائي وجود دارد و در كنار هر گره يك برگ وجود دارد.

 

 تيپ رشد :

            به طور كلي گندم داراي سه تيپ رشدي زمستانه ، بهاره ، بهاره – زمستانه مي‌باشد .

 

تيپ زمستانه :

            اين گندمها در پائيز كاشته مي‌شوند و براي اينكه بتوانند ساقه و خوشه توليد نمايند بايد حتماً يك دوره هاي زمستان را گذرانده باشند.

 

تيپ بهاره :

            اين گندم ها براي به ساقه و به خوشن رفتن نياز به سرماي زمستان ندارند ، لذا در بهار كشت مي‌شوند در مناطق معتدله ارقام تيپ بهاره در پائيز نيز كشت مي‌شوند.

 

تيپ بهاره - زمستانه :

            حد فاصل دو گروه بالا بوده و خواص هر دو گروه را دارا هستند آنها را مي‌توان هم در پائيز و هم در بهار كشت نمود.

 امید پودینه کارشناس ارشد کشاورزی

 

منبع : گوگل ، کتب متفرقه و مقالات کشاورزی


برچسب‌ها: کشاورزی, گندم, کشاورزی ارگانیک, کشاورزی پایدار, سیستان
[ چهارشنبه یازدهم شهریور ۱۳۹۴ ] [ 13:44 ] [ امیدپودینه ]

تعاریفی خلاصه و ساده از کشاورزی های پر اهمیت و مهم نیاز امروزه دنیا و کشور و مخصوصا مناطقی به مانند سیستان از کشاورزی ارگانیک و پایدار ...

  كشاورزي ارگانيك يعني استفاده از اطلاعات سنتی و علمی براي كاهش استفاده از سموم و مواد شيميايي در توليد محصولات. سیستم های کشاورزی ارگانیک بر پایه مدیریت اکوسیستم استوار است و به نهاده های خارج از مزرعه وابسته نیست . در اين نوع از كشاورزي از نهاده های سنتز شده مانند کودهای شیمیایی، آفت کش ها ، داروهای دامپزشکی، گیاهان اصلاح شده ژنتیکی و نژادی و مواد نگهدارنده، مواد افزودنی و از تابش اشعه ها استفاده نمی شود.

کشاورزی ارگانیک مدیریت تولید مناسب است که باعث تقویت و توسعه سلامت اکوسیستم های زیستی، چرخه های زیستی و فعالیت بیولوژیکی خاک مي شود. این نظریه تاکید دارد که از نهاده های داخل مزرعه استفاده گردد و از نهاده های بیرونی استفاده ای نشود. و برای این منظور احتیاج به سیستم های تطابق پذیری در هر منطقه داریم . این کار باعث استفاده از روشهای کشاورزی زیستی و مکانیکی و بدون استفاده از نهاده های خارجی سنتز شده صورت می گیرد.

 ولی در مورد کشاورزی پایدار باید گفت که : کشاورزی به مفهوم راهها وروشهای بهره برداری از منابع آب وخاک و انرﮊی و ... در جهت تامین نیازهای غذایی و پوشاک انسانها همواره در طول تاریخ پایه واساس بسیاری از تحولات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در سرتاسر جهان بوده و هست. به طوری که امروزه کشاورزی و توسعه کشاورزی به عنوان موتور محرکه و نیروی پیش برنده توسعه به طور عام و توسعه روستایی به طور خاص می باشد،در حالیکه خود توسعه کشاورزی نیز به اهرم توانمندی به نام ترویج کشاورزی نیازمند است. هر دوی این مفاهیم امروزه دچار تغییر وتحولات شدیدی می باشند به طوریکه کشاورزی شدیدا با بحث پایداری در چالش می باشد و ترویج نیز به تبع آن تحولات ساختاری و کاركردی بسیاری را به خود دیده است. این قسمت به بررسی مفاهیم واندیشه های پایداری در کشاورزی می پردازد وبدنبال آن تغییرات ساختاری وکارکردی ترویج را در جهت حمایت از پایداری در کشاورزی مورد بررسی قرار می دهد.

کلمه و لغت(( پايدار )) برشرايط يكنواخت و با ثبات اشاره داشته و دارد ، شرايط يكنواخت افق هاي دور دست را در بر مي گيرد . عدم شناخت و اطلاعات كافي و فقدان تفاهم در مورد منابع ، آب و هواي جهان و تنوع آن ، تكنولوژي آينده ، نقش مردم در كشاورزي و رابطه كشاورزي با محيط باعث شده است كه پيش گويي در رابطه با آينده كشاورزي مشكل باشد .

 كشاورزي پايدار نوعي كشاورزي است كه در جهت منافع انسان بوده ، كارايي بيشتري در استفاده از منابع دارد و با محيط در توازن است . به عبارتي كشاورزي پايدار بايد از نظر اكولوژيكي مناسب ، از نظر اقتصادي توجيه پذير و از نظر اجتماعي مطلوب باشد .

امید پودینه

کارشناس ارشد کشاورزی..

 


برچسب‌ها: کشاورزی ف کشاورزی ارگانیک, کشاورزی پایدار, سیستان, اخبار سیستان و کشاورزی, امید پودینه
[ چهارشنبه یازدهم شهریور ۱۳۹۴ ] [ 13:37 ] [ امیدپودینه ]
هورمونهاي گياهي ..

 انواع هورمونهای گیاهی

 اکسینها

 فراوانترین اکسین طبیعی اسید اندول استیک است. مناطقی از گیاه که فعالیتهای رشد و نمو در آنها شدید است معمولا بیشترین مقدار اکسین را تولید می‌کنند. بدین ترتیب مریستمهای مختلف از جمله مریستم نوک ساقه ، مریستم نوک ریشه و کامبیومها سرشار از اکسین هستند. اکسینها علاوه بر تاثیری که در افزایش طول یاخته دارند، در کنترل ریزش پاییزی برگها و میوه‌ها ، جلوگیری از رشد ریشه‌های نابجا ، رشد گل و میوه در بسیاری گیاهان دخالت می‌کنند.

 این هورمون به مقدار کم برای رشد ریشه لازم است و افزایش جزئی آن از رشد ریشه جلوگیری می‌کند. اکسین سبب نسخه برداری RNA از DNA و در نتیجه افزایش سنتز پروتئین می‌شود. در بسیاری از دو لپه‌ایها رشد جوانه‌های جانبی به وسیله اکسین متوقف می‌شود. اکسین همچنین در بازدارندگی فعالیت فصلی کامبیوم آوندی و نمو چوب پسین نقش دارد.

 جیبرلینها

 پژوهشگران ژاپنی هنگام پژوهش بر روی نوعی بیماری قارچی برنج که باعث دراز شدن غیر طبیعی گیاه نورسته می‌شود جیبرلینها را کشف کردند. این قارچ ماده‌ای به نام جیبرلین A را ترشح می‌کند که وقتی آن را روی بوته‌های سالم برنج بپاشند، در آنها هم نشانه چنین بیماری مشاهده می‌شود. جیبرلین A مخلوطی از شش نوع ترکیب شیمیایی کاملا متمایز است. تاکنون در حدود 84 نوع جیبرلین متفاوت بطور طبیعی در گیاهان شناخته شده‌اند. مهمترین اثر جیبرلینها در افزایش طول ساقه‌ها است. جیبرلینها همچنین سبب تمایز یاخته‌ای می‌شوند. در گیاهان چوبی ، جیبرلینها سبب تحریک کامبیوم آوندی جهت تولید آبکش پسین می‌شوند.

 بطور کلی تمام جنبه‌های مختلف رشد و نمو در گیاهان از رویش دانه تا تشکیل میوه می‌توانند تحت تاثیر جیبرلینها قرار بگیرند. اثر تحریک کنندگی جیبرلین در رشد ساقه ، بویژه در ساقه‌های گیاهان طوقه‌ای ، با افزایش ابعاد یاخته و تعداد آن آشکار می‌شود. جیبرلینها به مقادیر مختلف در همه بخشهای گیاه وجود دارند. ولی بیشترین مقدار آنها در دانه‌های نارس دیده شده است. بطور کلی رویش دانه در نتیجه تغییر واکنشهای متابولیسمی از صورت کاتابولیسمی به آنابولیسمی حاصل می‌شوند و جیبرلین باعث افزایش فعالیت و یا سنتز گروه ویژه‌ای از آنزیمها می‌گردد که متابولیسم قطعات 2 کربنی را تغییر داده موجبات سنتز ترکیبات حد واسط را فراهم می‌آورد.

سیتوکینینها

 سیتوکینینها شامل گروهی از ترکیبات محرک رشد هستند که فرآیند تقسیم را در یاخته‌ها تحریک می‌کنند. سیتوکینینها در تمام مراحل رشد گیاهان دارای نقش هستند این ترکیبات بر روی متابولیسم از جمله فعالیت آنزیمها و بیوسنتز مراحل رشد تاثیر می‌گذارند و همچنین در ظهور اندامکها و انتقال مواد غذایی در گیاهان موثر بود و مقاومت گیاه را نسبت به عواملی مانند پیری ، آلودگیهای ویروسی و علفکشها و همچنین دمای پایین افزایش می‌دهند.

 سیتوکینینها ابتدا در شیر نارگیل که آندوسپرم مایع است پیدا شدند. اگر به محیط کشت بافت ساقه تنباکو سیتوکینین اضافه شود یاخته‌های غول پیکر بوجود می‌آیند یعنی سیتوکینین باعث بزرگ شدن یاخته‌ها می‌شود. سیتوکینین مصنوعی که بیشتر در تحقیقات بکار می‌رود، کینتین نام دارد. مجموع کینتین و اسید اندول استیک سبب تسریع تقسیم یاخته‌ای و در نتیجه تولید یاخته‌های بیشمار می‌شود. سیتوکینینها در چیرگی راسی (تسلط انتهایی) دخالت دارند با وارد کردن این هورمون در محل جوانه‌ها از رشدشان جلوگیری می‌شود. نقش دیگر سیتوکینینها جلوگیری از پیری برگهاست.

اتیلن

 اتیلن از لحاظ آن که به حالت گاز است یک هورمون غیر معمولی است. در اوایل قرن نوزدهم ، پرورش دهندگان میوه کوشیدند تا رنگ و طعم مرکبات را با قرار دادن آنها در اتاقی که با بخاری زغال سنگی گرم می‌شد مرغوبتر کنند. مدتها تصور می‌شد که گرما سبب رسیدن میوه می‌شود. سپس پژوهشهای فراوان نشان داد که در حقیقت فرآورده‌های کروسن سبب رسیدن میوه ها می‌شوند. از بین این فرآورده‌ها ، گاز اتیلن ، گاز بسیار فعال تشخیص داده شد. به دنبال آن دانسته شد که اتیلن بوسیله گیاهان هم تولید می‌شود. این گاز قبل از رسیدن میوه‌ها در گیاه تولید می‌شود و مسئول تغییرات رنگ ، بافت و ترکیبات شیمیایی هنگام رسیدن آنهاست.

 اکسین در تراکم معین سبب تولید مقدار زیادی اتیلن در گیاه می‌شود. هنگامی که پیری برگ آغاز می‌شود اتیلن تنظیم کننده اصلی ریزش برگ است این گاز سبب تسریع در سنتز آنزیم سلولاز و آزاد شدن آن می‌شود. این آنزیم دیواره‌های یاخته را از بین می‌برد. اگر پیش از آغاز پیری برگ اکسین به آن اضافه شود، از پیری برگ جلوگیری می‌گردد. ولی پس از تشکیل لایه ریزش ، اکسین ریزش برگ را با تحریک تولید اتیلن ، تسریع می‌کند.

 اسید آبسیزیک

 این هورمون سبب خواب گیاه می‌شود. آغشته کردن جوانه‌های رویشی به اسید آبسیسیک آنها را به جوانه‌های زمستانی تبدیل می‌کند. بدین ترتیب که این اسید بیرونی‌ترین برگهای مریستمی را به پولک مبدل می‌سازد. این هورمون در دانه‌های بسیاری از گونه‌های گیاهی وجود دارد و سبب خواب دانه می‌شود. اسید ابسیسیک سبب بسته شدن روزنه‌ها به هنگام کم آبی می‌شود تا از تعرق جلوگیری کند. بدین سبب این هورمون به عنوان محافظ گیاه در مقابل شرایط نامساعد محیطی شناخته شده است.

 اسید ابسیسیک همچنین از تاثیر جیبرلین بر تولید جوانه‌ها جلوگیری می‌کند و این بازدارندگی بوسیله سیتوکینین برگشت پذیر است. اسید ابسیسیک علاوه بر تاثیر بر خواب جوانه و دانه و جداشدن برگ و میوه از گیاه بر رشد گیاه و تشکیل گل نیز اثر بازدارنده و یا گاهی محرک دارد. این ماده بر رشد قسمتهای مختلف بسیاری از گیاهان اثر بازدارنده دارد و اثر ترکیبات طبیعی محرک رشد را خنثی می‌کند.

 

 

[ دوشنبه یکم دی ۱۳۹۳ ] [ 10:42 ] [ امیدپودینه ]

طبقه بندی هورمون های گیاهی

 

هورمون واژه‌ای است یونانی به معنی محرک که فرآیندهای برنامه ریزی شده ویژه‌ای را در یاخته‌های هدف آغاز می‌کنند.

 عوامل بیرونی و درونی در رشد گیاهان موثرند از مهمترین عوامل درونی ، هورمونها و از مهمترین عوامل بیرونی نور و دما را می‌توان نام برد. هورمونها عهده‌دار تنظیم و هماهنگی فرآیندهایی هستند که در نقاط مختلف پیکر گیاهان صورت می‌گیرند. این مواد از ترکیبات آلی هستند که در بافتهای ویژه‌ای ساخته می‌شوند و مستقیما از یاخته‌ای به یاخته دیگر و یا از طریق آوندها در سراسر گیاه انتقال می‌یابند و در محل هدف تاثیر می‌گذارند.

 بعضی از هورمونها نیز اثر بازدارندگی دارند. بطور کلی رشد و نمو طبیعی یک گیاه ، بیشتر توسط اعمال متقابل هورمونهای تحریک کننده و بازدارنده تنظیم می‌شود. بعضی از هورمونهای گیاهی محرک رشد هستند، در حالی که هورمونهای دیگری همین فرآیندها را کند می‌کنند یا به تاخیر می‌اندازند.

......

ادامه دارد ..

[ سه شنبه بیست و پنجم آذر ۱۳۹۳ ] [ 14:47 ] [ امیدپودینه ]

تعریف کلی از گیاهان داروئی ....


تعریف گیاهان دارویی

گیاهان دارویی به گستره وسیعی از گیاهان اطلاق می شود که در درمان بیماری و یا پیشگیری از بروز آن مورد استفاده قرار می گیرند. حدود این گستره با فرهنگ ملی استفاده از گیاهان دارویی ، قوانین و مقررات و پیشرفتهای علمی هر کشور تعیین می شود . در طب سنتی کشورها معمولا هر گیاهی را می توان دارویی محسوب کرد. در شعری منسوب به نظامی یک تعریف بسیار عام برای گیاهان دارویی ارائه شده است:

نروید بر زمین هرگز گیاهی             که ننوشته است بر برگش دوایی

در تعریف دیگری چنین آمده است: گیاه دارویی به گیاهی گفته می شود که دارای مواد موثره مشخصی است، در درمان بیماری به کار می رود و نام آن گیاه در یکی از فارماکوپه های معتبر بین المللی ذکر شده باشد


منبع مطلب ..مقاله علمی از .دوازده امامی در سال  1382


برچسب‌ها: گیاهان داروئی, کشاورزی, سیستان, درمان بیماری, دوازده امامی
[ سه شنبه چهارم تیر ۱۳۹۲ ] [ 13:40 ] [ امیدپودینه ]

مشخصات شناختی مقدمه گندم:

گندم محصولي است كه اهلي شده وجوامع اوليه بشري اين حقيقت را نمي توانستند باور كنند كه بذر گندم مي تواند آورنده ماده غذايي با كيفيت بالا بوده وبه عنوان ماده غذايي ذخيره وبه راحتي حمل ونقل شود وهمچنين به صورت مستقيم تغذيه شده ويا به سادگي به فرآورده هاي غذايي مختلف تبديل شود. سادگي نسبي توليد گندم مي تواند به عنوان   وسيله اي براي انتقال جامعه شكارچي به جامعه كشاورزي باشد.

توسعه كشاورزي به اطراف رود نيل، جايي كه توليد به سطح رضايت بخشي افزايش يافت، گسترش پيدا كرد وتمدن مصر كه يكي از پيشرفته ترين وقديمي ترين تمدنهاي بشري بوده به وجود آمد. مصريها بودند كه براي اولين بار تشخيص دادند از گندم براي پخت نان مي شود استفاده كرد.

توسعه كشاورزي نقطه عطفي در پيشرفت انسان بود. پيشرفتهاي تكنيكي در گندم وديگر محصولات زراعي بر اساس انتخاب، توسعه يافت. اما فقط در صد سال گذشته بود كه پيشرفتها براساس دانش ژنتيك وفيزيولوژي محصول انجام شد. پايه واساس جديد جهان ما تا حدود زيادي بستگي به پيشرفت وتوسعه گندم داشته است.

اهميت گسترش جهاني گندم باعث شده كه سنبله گندم را به عنوان الگوي غذا در جهان بشناسند. به عنوان مثال الگوي سازمان خواروبار جهاني(FAO ) يك سنبله ريشكدار گندم با شعار"بگذاريد نان وجود داشته باشد" است . در حال حاضر بسياري از مردم دنيا براي نان روزانه خود وابسته به گندم هستند. اين وابستگي گندم وانسان براي بقاي انسان ضروري است. ارقام جديد گندم فاقد محور سنبله شكننده هستند ،در گذشته شكنندگي براي بقاي گياه لازم بود زيرا بذرها به سادگي از سنبله جداشده ودر جهات مختلف پراكنده مي شدند.

 


برچسب‌ها: گندم, نان, سنبله, جهان, سازمان FAO, خواروبار جهانی, الگوی غذا, مصر, کشاورزی, شکارچی, کیفیت
[ چهارشنبه بیستم دی ۱۳۹۱ ] [ 8:11 ] [ امیدپودینه ]

ورمی کمپوست يا كمپوست كرمي ، عبارت است از كود آلي ( Vermicompost ) كه در اثر عبور مداوم و آرام مواد آلي درحال پوسيده از دستگاه گوارش گونه هايي از كرمهاي خاكي و دفع اين مواد از بدن كرم حاصل مي گردد . اين مواد هنگام عبور از بدن كرم، آغشته به مخاط دستگاه گوارش ) موكوس( ، ويتامينها و آنزيمها شده كه در نهايت به عنوان يك كود آلي غني شده و بسيار مفيد براي ساختمان و بهبود عناصر غذايي خاك توليد و مورد مصرف واقع مي گردد. در كشاورزي ارگانيك و كشتهاي گلخانه اي پاك ترين و مناسبترين بستر بوده و سبب باردهي بيشتر محصولات كشاورزي خواهد گرديد . اضافه بر آن اين توليد از ارزش زيست محيطي بالايي نيز برخودار است و كود توليدي به علت بالا بودن نسبت كربن به ازت( C/N ) برابر 15 یا کمتر، فاقد بوي نامطبوع و فعاليت حشرات مزاحم مي باشد

منبع :برداشت مطلب شرکت دانش بنیان تمیشه.

قابل به ذکر میباشد که این شرکت(شرکت دانش بنیان تمیشه)تولید کننده این نوع کود و بسیاری از مواد شیمیایی و کودهای مفید جهت کشاورزی های ارگانیک بوده و توانایی توزیع و در اختیار گذاشتن مواد اسم برده را در قسمتهای مختلف کشاورزی دارا میباشد.  .

 

 


برچسب‌ها: کشاورزی ارگانیگ, کمپوست, ورمی کمپوست, کود, مفید, کرم های خاکی مفید, موکوس, عناصر غذائی, کشتهای گلخانه ای, شرکت دانش بنیان تمیشه, ازت
[ چهارشنبه سیزدهم دی ۱۳۹۱ ] [ 10:59 ] [ امیدپودینه ]
متانول....

محلول پاشی با متانول بر گیاهان زراعی:

جهت بهبود عملكرد گياهان زراعي، بيشتر به تحقيقات پايه با تاكيد ويژه بر فرآيندهاي بيولوژيكي كه توليد گياهان زراعي را محدود مي سازند، نياز است . افزايش عملكرد در واحد سطح يكي از مهمترين مواردي است كه توجه بسياري از محققين را به سوي خود جلب نموده است [.2] اولين شرط جهت دستيابي به عملكرد بالا در واحد سطح، توليد ماده خشك زياد است . از آن جايي كه تقريبا حدود90 درصد وزن خشك گياهان ناشي از آسيميلاسيون CO2 توسط فتوسنتز است، در نتيجه افزايش سرعت فتوسنتز براي بالا بردن ظرفيت توليد گياهان زراعي مي تواند مفيد
باشد جهت دستيابي به اين امر از از تركيباتي نظير متانول، اتانول، پروپانول و بوتانول و نيز اسيد هاي آمينه اي نظير گليسين، گلوتامات و آسپارتات مي توان استفاده نمود . يكي از فوايد اصلي ستفاده از اين تركيبات جلوگيري و كاهش اثر تنش هاي القاء شده به گياهان زراعي در اثر انجام تنفس نوري در آنها است در حال حاضر استفاده از محلول پاشي متانول بر روي قسمت هاي هوايي گياهان زراعي به عنوان يكي از جديدترين راهكارهاي افزايش رشد و عملكرد گياهان زراعي مطرح مي باشد . زيرا متانول در مقايسه با دي اكسيد كربن، مولكول كوچكتري است كه مي تواند به راحتي توسط گياهان زراعي سه كربنه براي افزايش فتوسنتز آنها مورد استفاده قرار گيرد بررسي هاي مختلف نشان داده اند كه كاربرد محلول هاي متانول روي قسمت هاي هوايي گياهان زراعي
باعث افزايش عملكرد، تسريع رسيدگي، كاهش اثر تنش خشكي و كاهش نياز آبي در آنها مي شود . نكته قابل توجه در اين زمينه آن است كه اثرات محلول پاشي متانول بر روي گياهان، زماني مشاهده مي شود كه گياهان در شرايطي نظير شرايط خشك، دماي بالاي هوا و يا در معرض نور زياد خورشيد قرارداشته باشند . علاوه بر اين محلول پاشي متانول بر روي بوته هاي داراي كمبود آب باعث افزايش بيوماس آنها مي شود . همچنين تفاوت چشمگير در مصرف آب گياهان تيمار شده با متانول نشان داد كه اين گياهان توانايي مقاومت در برابر پژمردگي را خواهند داشت . به طور كلي مي توان اظهار داشت تيمار كردن گياهان زراعي سه كربنه با محلول هاي متانول باعث افزايش تثبيت CO2 در آنها مي شود



برچسب‌ها: محلولپاشی, متانول, co2, گیاهان زراعی, نیاز آبی گیاه, عملکرد در گیاهان, خشکی, تنش, فتوسنتز
[ چهارشنبه بیست و نهم آذر ۱۳۹۱ ] [ 7:56 ] [ امیدپودینه ]

(P)فسفر

فسفر دومين عنصر پرمصرف مورد نياز گندم می باشد . ميزان آن در خاک های مناطق مختلف متفاوت است . البته به علت حلاليت کم آن در خاک ، خطر آبشويی و خارج شدن آن از دسترس گياه به مراتب کمتر از ازت و پتاسيم است و بدين دليل در بعضی از مزارع زارعين بيش از ميزان مورد نياز مصرف می نمايند و تجمع آن در خاک موجب به هم خوردن تعادل مواد غذايی و احتمالاً کمبود بعضی از عناصر کم مصرف می شود . اين امر به دليل رقابت فسفر با ساير عناصر بوده است و اين مطلب بايد در مصرف کودهای فسفره مورد ملاحظه قرار گيرد .

امیدپودینه

[ سه شنبه شانزدهم آبان ۱۳۹۱ ] [ 9:59 ] [ امیدپودینه ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ